Opinions, Polish

Klub piłkarski Cracovia

Klaudia Klimek

Klaudia Klimek

The founder of the Jewrnalism Organization. For the last 10 years she has been closely working with the Jewish community of Poland and particularly of Krakow.


 

Każdy szanujący się kibic w Polsce doskonale wie, który klub jest najstarszy, lecz nie każdy, już zna jego historię.

Cracovia od dawien dawna słynęła z otwartości i tolerancji, szczególnie względem Żydów, którzy to stworzyli podstawy klubu, dając mu wielu działaczy jak i piłkarzy. Historia Cracovii to wzloty i upadki. Jako, w zasadzie, klub akademicko-żydowski, największe sukcesy sportowe odnosiła przed wojną. Natomiast po jej zakończeniu została brutalnie zmarginalizowania przez komunistyczne władze. Pomimo prześladowań i szykan ze strony władz „Pasy” to nadal rozpoznawalna marka w całej Polsce, z którą identyfikuje się wielu ludzi.

 

Zapewne nigdy nie dowiemy się kto dał ogłoszenie do najpopularniejszej w Krakowie codziennej gazety. "Nowa Reforma" w numerze 132 z 13 czerwca 1906 podała: "Akademicki klub footbalistów (gra w piłkę nożna) zawiązuje się w Krakowie. Ćwiczenia w grze w piłkę nożna rozpoczynają się w środę 13 bm. Uprasza się wszystkich, którzy chcą do tego klubu należeć, o przybycie do parku dr. Jordana we środę o godz. 6 wieczorem przed pawilonem." Zapewne przybyli studenci Uniwersytetu Jagiellońskiego zwani wówczas "akademikami" Franciszek Boczarski i Benntrrd Muller (prawo), Rajmund Szolz i Stanisław Wójtowicz (filozof), bo grali w pierwszych meczach, których wyniki odnotowano na łamach prasy krakowskiej. Być może byli też „studenci", jak wówczas określano gimnazjalistów, głównie słuchacze gimnazjum im. króla Jana Sobieskiego - Adolf Holobek, Mieczysław Pollak i Józef Lustgarten.

Lata 30-te XX wieku to okres narastającego faszyzmu w Europie. Hitlerowskie porządki znajdowały uznanie w wielu krajach. Także w Polsce wrosła aktywność środowisk endeckich wymierzona zwłaszcza w Żydów.

Jednym z pierwszych postulatów było wprowadzenie zasady numerus clausus na polskich uczelniach czyli wprowadzeniu limitu liczby studentów pochodzenia żydowskiego. Na Uniwersytecie Jagiellońskim numerus clausus wprowadzono od roku 1937/38 na wszystkich kierunkach. Limit dla Żydów wynosił 10% miejsc. Wymuszano bojkot ekonomiczny żydowskich sklepikarzy, a w kilku miastach doszło nawet do pogromów. W takiej atmosferze przemocy przeciwstawianie się faszyzującym bojówkom wymagało sporej odwagi. W świecie piłki nożnej postulowano numerus nullus czyli całkowity zakaz dostępu dla Żydów. Przepis taki wprowadziły niektóre kluby sportowe. Statut Wisły Kraków zabraniał przynależności nie-Polakom. Na przełomie 1937 i 1938 Warta Poznań wystąpiła z żądaniem wprowadzenia paragrafu aryjskiego czyli wykluczenia z PZPN klubów, sędziów i piłkarzy nie-chrześcijan. Wniosek ten poparły Wisła Kraków i AKS Chorzów. W obronie praw Żydów (i innych mniejszości narodowych) wystąpiła Cracovia popierana przez Pogoń Lwów i ŁKS Łódź. Tych antysemickich przepisów, wobec sprzeciwu władz państwowych, nie uchwalono na zjeździe PZPN. Popierały je jednak władze Ligi. Na oporne kluby wywierano naciski. Cracovia nie podporządkowała się tym zaleceniom stąd jej kłopoty z sędziami. W sezonie 1938 nagminnie gwizdano przeciw Cracovii i dopuszczano brutalną grę przeciw jej zawodnikom, natomiast dyskwalifikowano Pasiaków gdy bezkarnie faulowani sami wymierzali sprawiedliwość. Najbardziej kuriozalnym punktem tej kampanii było unieważnienie wygranego przez Cracovię meczu u siebie z Polonią po tym jak sędzia złożył samokrytykę w prasie. Mecz nakazano powtórzyć – to jedyny taki przypadek w historii polskiej piłki. Powtórzony mecz Cracovia przegrała zamiast trzeciego zajmując miejsce siódme.

Istotną rolę odegrała na pewno nazwa. Poza tym Cracovia od początku istnienia była klubem otwartym, w pełnym tego słowa demokratycznym. Projektantami używanej od 1908 do dziś w niezmienionej formie i kolorystyce odznaki klubowej - chorągiewki w cztery białe i trzy czerwone podłużne pasy - była "międzynarodowa" trójka: Anglik William Calder, Żyd Józef Lustgarten, Polak Wacław Wojakowski, trzy narodowości, trzy religie... W Cracovii grali Anglik Calder, Austriak Singer, Czech Just, Węgier Obert, aby wymienić tylko najważniejsze nazwiska. Mistrzowska drużynę w 1921 tworzył przedziwny konglomerat ludzi - od posiadacza wielkiego majątku ziemskiego (Stefan Popiel), poprzez studenta medycyny (Stanisław Cikowski), absolwenta wydziału filologii UJ (Tadeusz Synowiec), automechanika (Bolesław Kotapka), nauczyciela (Józef Kałuża), urzędnika bankowego (Leon Sperling), do malarza pokojowego (Edward Strycharz). Cracovia nigdy nie stawiała barier rasowych czy wyznaniowych.

Historia i tradycja Cracovii może stać się swoistym wzorem kosmopolityzmu oraz otwartości jakim cechuje się Kraków. Klub ten darzony jest w Polsce ogromnym sentymentem, będąc utożsamiany z tym co piękne i wartościowe w przedwojennej Polsce. Z Cracovią sympatyzowali i sympatyzują ludzie wyjątkowi, min. tacy jak: Jan Paweł II, Norman Davies, Mieczysław Fogg, Walery Goetel, Jerzy Harasymowicz, Gustaw Holoubek, Nigel Kennedy, Jerzy Pilch, Józef Piłsudski, Kazimierz Wyka. Popularne „Pasy” jak zwykło nazywać się Cracovię, mogą a nawet powinny stać się wizytówką odradzającego się żydowskiego sportu w Polsce.